GẶP CHÍNH THỨC CÁC TỔ CHỨC XHDS ĐỘC LẬP TRƯỚC ĐỐI THOẠI NHÂN QUYỀN LÀ CẦN THIẾT

Ảnh chụp với ông Juan Zaratiegui – cố vấn chính trị báo chí của Phái bộ EU tại Hà Nội (22/7/2015)
Ảnh chụp với ông Juan Zaratiegui – cố vấn chính trị báo chí của Phái bộ EU tại Hà Nội (22/7/2015)
Ảnh chụp với ông Juan Zaratiegui – cố vấn chính trị báo chí của Phái bộ EU tại Hà Nội (22/7/2015)

FVPoC | 06-08-2015

Một điểm nhấn quan trọng kể từ khi chính quyền VN tham gia vào Hội đồng nhân quyền đầu năm 2015 là cam kết tôn trọng không gian cho các tổ chức XHDS hoạt động.

Chính quyền Việt Nam chấp nhận các khuyến nghị liên quan đến quyền tự do lập hội, tự do hội họp và tự do biểu tình. Các khuyến nghị 143.145 của Lithuania, 143.147 của Bỉ, 143.165 của Ba Lan, và 143.172 của Pháp nhấn mạnh các quyền quan trọng này. Việc chấp nhận các khuyến nghị này cũng nằm trong chương trình làm luật của Quốc hội Việt Nam khi các Luật về hội, Luật tiếp cận thông tin, và Luật biểu tình đã được đưa vào chương trình chính thức của Quốc hội trong các năm 2014-2016. Như vậy, các tổ chức xã hội dân sự cần đặc biệt quan tâm đến ba luật này, để luật bảo vệ quyền của người dân hơn là hạn chế quyền của người dân.

Riêng với các tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động nhân quyền chính quyền Việt Nam đã chấp nhận một số khuyến nghị liên quan trực tiếp đến việc thành lập và hoạt động của họ. Đầu tiên là khuyến nghị 143.162 của Na Uy kêu gọi chính quyền Việt Nam công nhận tính chính danh của các tổ chức xã hội dân sự trong việc thúc đẩy nhân quyền và biểu đạt quan điểm một cách công khai. Nội dung này cũng là khuyến nghị 143.167 của Tunisia, 143.169 của Tây Ban Nha, 143.173 của Ireland, và 143.174 của Cộng hòa Séc.

Có hơn 25 tổ chức XHDS độc lập đang hoạt động công khai tại VN trong vòng 3 năm trở lại đây. Về mặt tổ chức hội, họ không bị truy tố mặc dù hoạt động mà không có giấy phép. Bị tra vấn đầu tiên về tổ chức hội là Hội CTNLT vào tháng 4/2014, tường hợp thứ hai là Hội Nhà báo độc lập vào tháng rồi. Các cuộc thẩm vấn kết cuộc đi vào yêu cầu hoạt động ôn hòa (Hội CTNLT) hay giảm mức độ chỉ trích của vài bài báo (Hội Nhà báo độc lập). Trước đó nhiều tổ chức hội đã bị xử lý hình sự như Bạch Đằng Giang foundation, Hiệp hội đoàn kết công nông, Công đoàn độc lập…Trên Facebook có hàng chục hội nhóm hoạt động mặc dù chưa rõ danh tánh của người tổ chức.

VN hiện có ba cuộc đối thoại nhân quyền hằng năm với Hoa Kỳ, EU và Úc. Cuộc đối thoại nhân quyền của EU và Úc với VN không như giới đấu tranh mong đợi, trong mấy năm qua đã đi vào hình thức.

Trong tháng 6 và 7, tôi và Nguyễn Văn Đài đã gặp trao đổi với Rose McConnell và Jenifer Neidhart de Ortiz – Tham tán chính trị nhân quyền ĐSQ Úc và Hoa Kỳ, và ông Juan Zaratiegui Biurrun Cố vấn chính trị, báo chí của Phái đoàn EU tại Hà Nội thảo luận về các cải tiến trong báo cáo và đối thoại nhân quyền hằng năm của họ. Qua đó, các cuộc gặp gỡ chính thức với các đại diện các tổ chức XHDS độc lập là cần thiết. Đây là cách mà quốc tế thừa nhận tư cách pháp nhân của tổ chức XHDS độc lập mà chính quyền VN không muốn thừa nhận.

Hơn thế nữa, những cuộc găp gỡ này cần được đưa vào khuôn khổ đối thoại nhân quyền và chính quyền VN phải tôn trọng. Thậm chí danh sách các đại diện tổ chức XHDS sẽ được phía Hoa Kỳ, Úc và EU gửi trước cho chính quyền VN.

Không chỉ đối thoại nhân quyền, trước khi ký kết các hiệp ước, viện trợ cho VN về kinh tế, quân sự, đặc biệt khả năng chính quyền VN hưởng lợi từ nó để củng cố bộ máy độc tài và đàn áp, các nước dân chủ cần cân nhắc đến cái giá mà giới bất đồng chính kiến có thể trả vì thực thi các quyền căn bản con người.

Luật về hội hiện đang trong tiến trình hình thành tại quốc hội, chúng ta không mong đợi nó tạo điều kiện cho các tổ chức XHDS độc lập đăng ký dễ dàng và hoạt động như nó tự có. Quyền tự do lập hội và hội họp ôn hòa cần phải được tôn trọng theo đúng tiêu chuẩn quốc tế.

Ngày 6/8/2015

Điều phối viên Phạm Bá Hải